GeriTicaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğünce yayımlanan “Diplomatik
İşlemler Genelgesi” ile Türkiye’de bulunan diplomatik ve konsolosluk
misyonları, uluslararası kuruluşlar ve bunların temsilcilikleri ile
mensuplarına tanınan gümrük ayrıcalıklarının uygulanmasına ve diplomatik kurye
işlemlerine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir.
Genelge; 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 167 nci maddesinin
birinci fıkrasının ikinci bendi kapsamında karşılıklılık esasına göre ithal
edilen diplomatik eşyanın gümrük vergilerinden muaf tutulmasına ve Kanunun 60
ıncı maddesi kapsamında diplomatik muaflık ve ayrıcalıklardan yararlananlara
ait eşyanın gümrük işlemlerine ilişkin hükümler çerçevesinde hazırlanmıştır.
Karşılıklılık Esası
Genelge hükümleri, Türkiye’de bulunan diplomatik veya
konsolosluk misyonları ve mensuplarına, ilgili ülkede bulunan Türk misyonu
ve/veya mensuplarının en az Genelgede öngörülen ayrıcalıklardan yararlanması
şartıyla uygulanacaktır.
Türk misyonlarına tanınan ayrıcalıkların daha sınırlı olması
halinde aynı kısıtlamalar ilgili ülkenin Türkiye’deki misyonlarına da
uygulanabilecek; karşılıklılık gereği tanınan haklar genişletilebilecektir.
Karşılıklılığın tespit ve teyidinde Dışişleri Bakanlığının değerlendirmesi
esas alınacaktır.
Araçlara İlişkin İşlemler
Diplomatik üyeler ile idari ve teknik personel,
karşılıklılık şartıyla Dışişleri Bakanlığınca onaylanan Takrir (Ek-1/Form B)
kapsamında gümrük vergilerinden muaf olarak özel araç ithal edebilecek veya
Dışişleri Bakanlığının uygun görmesi halinde aynı şartlarla yurt içinden
vergilerden muaf araç satın alabilecektir.
Diplomatik üye ile idari ve teknik personelin, aracın kendi
adına kayıtlı olması şartıyla, eşinin kullanımı amacıyla aynı anda ikinci
bir araca sahip olmasına da karşılıklılık kaydıyla izin verilebilecektir.
Yabancı misyonlar ise resmi kullanımları amacıyla karşılıklılık çerçevesinde
makul sayıda hizmet aracı ithal edebilecek veya yurt içinden vergilerden muaf
olarak satın alabilecektir.
Araç ithalatında Takrir (Form B) kullanılacak; sahiplik
belgesi, alış faturası veya trafik ruhsatnamesinin asıllarının sunulamaması
halinde bunların nüshaları takrire eklenecek ve aracın tüm nitelikleri ile
Türkiye’ye giriş tarihi ve yeri belirtilecektir.
Aracın ilgili gümrük idaresine sevkinde kullanılan irsaliye
belgesinin düzenlenme tarihinden itibaren 7 gün içerisinde aracın gümrük
idaresine teslim edilmesi gerekecektir. Süre uzatımı için ilgilinin irsaliye
tarihini takip eden 15 gün içerisinde Dışişleri Bakanlığına başvurması
ve başvurunun uygun bulunması gerekmektedir.
Diplomatik Araçların Satışı
Diplomatik üyeler ile idari ve teknik personele ait özel
araçların satışı için Dışişleri Bakanlığının ön izni aranacaktır. Görev
süresi boyunca muafiyetten yararlanmayan kişilere yalnızca bir araç
satılabilecektir.
Araç sahibince satın alındığı tarihte üç yaşından büyük
olan araçlar, kural olarak muafiyetten yararlanmayan kişilere
satılamayacak; ancak ihraç, devir veya gümrüğe terk edilebilecektir.
Satış izni, karşılıklılık ilkesi çerçevesinde kural olarak
aracın ithal tarihini izleyen iki yıllık sürenin sonunda
verilebilecektir. Araç sahibinin Türkiye’den kesin olarak ayrılması halinde bu
süre bir yıla indirilebilecek, zorunlu nedenlerin bulunması halinde
Dışişleri Bakanlığınca daha da kısaltılabilecektir.
Yabancı misyonlara ait ve satın alındığı tarihte üç yaşından
küçük olan hizmet araçları ise karşılıklılık çerçevesinde ve Dışişleri
Bakanlığının izniyle, kural olarak ithal tarihinden beş yıl sonra
muafiyetten yararlanmayan kişilere satılabilecektir.
Otobüs, minibüs, kamyon, kamyonet, treyler ve benzeri
araçların muafiyetten yararlanmayan kişilere satılması mümkün olmayacak;
gerekli şartların bulunması halinde bunların devri yapılabilecektir.
Araçların İhracı, Devri ve Gümrüğe Terki
Takrir ile ithal edilmiş araçların kesin ihracı için
Dışişleri Bakanlığına önceden bildirim yapılması ve Bakanlık tarafından
düzenlenen “Taşıt İhraç İzin Belgesi”nin ilgili gümrük idaresine ibraz
edilmesi gerekecektir. Diplomatik İşlemler Genelgesi_U…
Hizmet araçları ile diplomatik üyeler ve idari-teknik
personele ait özel araçlar, muafiyetten yararlanan kişilere süre kısıtlaması
olmaksızın devredilebilecektir. Devir işlemi Dışişleri Bakanlığınca
düzenlenen “Taşıt Devir İzni Belgesi” kapsamında gerçekleştirilecek ve
yeni sahibin adına yapılan kayıt tarihi yeni ithal tarihi olarak kabul
edilecektir.
Araçların Hazineye herhangi bir masraf getirmeyecek şekilde
gümrük müdürlüklerine terk edilmesi de mümkün olacaktır. Çalınma veya kaza
durumlarının resmi belgelerle tevsik edilmesi gerekecek; onarımı mümkün olmayan
veya kullanım ömrünü tamamlamış araçların hurdaya ayrılması işlemleri Dışişleri
Bakanlığının ön iznine tabi olacaktır.
Kişisel Eşya, Ev Eşyası ve Diplomatik Paketler
Yabancı misyonlar ile diplomatik üyeler ve idari-teknik
personelin görevleri süresince getirdikleri kişisel eşya ve ev eşyası,
eşya listesinin eklendiği Takrir (Ek-2/Form A) kapsamında gümrük
vergilerinden muaf olarak ithal edilebilecektir.
Elektrikli ve elektronik eşyanın listede ayrıntılı olarak
belirtilmesi gerekecek; çamaşır makinesi, buzdolabı, televizyon ve benzeri
elektrikli ve elektronik eşyanın her türünden makul ölçüleri aşmayacak miktarda
ithalata izin verilecektir. Bu kısıtlamaların kontrolü Dışişleri Bakanlığınca
gerçekleştirilecektir.
Diplomatik üyeler ile idari ve teknik personel tarafından
bir takvim yılı içerisinde 240 litreden fazla yüksek alkollü içki (%22 ve
üzeri) ve 200 kartondan fazla sigara ithal edilemeyecektir. Hafif alkollü
içkiler ve diğer tütün ürünlerinin ithalatının ise makul seviyede tutulması
öngörülmüştür. Yabancı misyonlar söz konusu kota ve kısıtlamalardan muaf
tutulabilecektir.
Kişisel ve Ev Eşyasının Serbest Dolaşıma Girişi
Takrir ile ithal edilen kişisel eşya ve ev eşyası, ithal
tarihinden üç yıl sonra ve karşılıklılık çerçevesinde serbest dolaşıma girmiş
sayılacaktır.
Bu uygulamadan hangi ülkelerin ve diplomatik statüye sahip
uluslararası kuruluşların mensuplarının yararlanabileceğine ilişkin güncel
listeler Dışişleri Bakanlığınca ilgili makamlara bildirilecektir.
Kişisel eşya ve ev eşyası dışında kalan özellikli eşyanın
ise süre şartına bağlı olarak serbest dolaşıma girmesi mümkün olmayacak; bu
eşya yeniden yurt dışı edilecek, aynı statüdeki yabancıya devredilecek veya
gümrük idaresine terk edilecektir.
Dayanıklı Eşyanın Satışı ve Devri
“Üç yıl sonunda serbest dolaşıma girme” uygulaması
kapsamında olmayan ülke misyonları ve mensuplarınca ithal edilen dayanıklı
eşyanın muafiyetten yararlanmayan kişilere satışı belirli şartlara
bağlanmıştır.
Bu eşya, Dışişleri Bakanlığının ön iznini müteakip kural
olarak ithal tarihinden itibaren beş yıllık sürenin sonunda muafiyetten
yararlanmayan kişilere satılabilecektir. Satış ve teslim işlemleri gümrük
idaresinde gerçekleştirilecek ve doğan gümrük vergileri eşyanın alıcıya
tesliminden önce ödenecektir.
Makine, Teçhizat ve Sergi Malzemeleri
Yabancı misyonların makine ve teçhizat ithalatı Dışişleri
Bakanlığının ön iznine tabi olacaktır. Takrirlerde eşyanın cinsi, değeri,
miktarı, seri numarası, tipi, modeli, kullanım yeri ve amacı ayrıntılı şekilde
belirtilecek; broşür ve kullanım belgeleri de takrire eklenecektir.
Yabancı misyon adına ve münhasıran misyon binasında
sergilenecek malzemeler Takrir (Form A) kapsamında ithal edilecek ve
sergi sonunda ihraç edilecektir.
Misyon binası dışında düzenlenecek fuar ve sergilerde
kullanılacak malzemelerin ithalatında ise Gümrük Kanunu ve Gümrük
Yönetmeliğinin genel hükümleri uygulanacaktır.
Bağış ve Kültürel Miras Eserleri
Araç ve diğer dayanıklı tüketim eşyasının yerel kurum ve
kuruluşlara bağışlanması Dışişleri Bakanlığının onayına tabi olacaktır.
Diplomatik üyeler tarafından takrir ile ithal edilen yabancı
kökenli kültür varlıkları, koleksiyonlar dahil olmak üzere, başka kişilere
satılamayacak veya devredilemeyecek; bu eşya ihraç edilecek veya devlet
müzelerine bağışlanacaktır.
Diplomatik Kurye Mektupları ve Kurye Kapları
Diplomatik kurye mektuplarında; kuryenin adı ve soyadı,
pasaport numarası, kurye mektubunu düzenleyen ülkenin Dışişleri Bakanlığı veya
diplomatik temsilciliğinin açık adı ve mührü ile kurye kaplarının parça
sayısının bulunması zorunlu olacaktır.
Kurye mektupları ve kaplarının giriş ve çıkış işlemlerinde Form
C (Giriş Beyanı) ve Form D (Çıkış Beyanı) kullanılacaktır.
Bir diplomatik kurye, bir gün içerisinde her biri azami
30 kg ağırlığında olmak üzere en fazla beş adet kurye kabını tek kurye
mektubu veya konşimento ile Türkiye’ye getirebilecektir.
30 kg sınırının aşılması halinde, olay bazında değerlendirme
yapılmak suretiyle ilgili gümrük müdürü veya müdür yardımcısının takdiriyle parça
başına en fazla 5 kg ilave ağırlığa re’sen izin verilebilecektir. Daha ağır
veya daha fazla sayıdaki kurye kapları için Dışişleri Bakanlığınca onaylanmış Takrir
(Form A) ibraz edilmesi gerekecektir.
Diplomatik kurye kaplarının ilgili ülke Dışişleri Bakanlığı
veya diplomatik temsilciliğinin mührüyle kapatılmış olması gerekmekte olup, kap
sayısı kurye mektubunda belirtilen sayıdan fazla olamayacaktır.
Kurye kaplarının ilke olarak X-ray kontrolünden
geçirilmemesi öngörülmüştür. Makul ölçülerden büyük veya ciddi şüphe
uyandıran kurye kapları ancak Dışişleri Bakanlığının onayıyla ve ilgili ülke
temsilciliğinden bir görevlinin huzurunda açılabilecektir. X-ray kontrolüne
veya açılmasına temsilcilikçe itiraz edilmesi halinde, Dışişleri Bakanlığının
görüşü alınarak kurye kapları ülkeye sokulmadan gönderen devlete iade
edilecektir.
Yürürlükten Kaldırılan Genelgeler
Yeni düzenleme ile diplomatik işlemlere ilişkin daha önce
uygulanmakta olan 2000/21 ve 2015/10 sayılı Genelgeler yürürlükten
kaldırılmıştır.
Genelge ekinde;
Ek-1: Form B,
Ek-2: Form A,
Ek-3: Form C – Kurye Mektubu Giriş Beyanı,
Ek-4: Form D – Kurye Mektubu Çıkış Beyanı
örnekleri yer almaktadır.
UGM Karşılaştırma Tablosu Ekte sunulmuştur.
