Geri24 Ağustos 2026 tarihli ve 33350 sayılı Resmî Gazete’de, “Türkiye
Cumhuriyeti ile Maldivler Cumhuriyeti Arasında Tercihli Ticaret Anlaşması
Çerçevesindeki Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında
Yönetmelik” yayımlanmıştır.
Yönetmelik ile Türkiye Cumhuriyeti ile Maldivler Cumhuriyeti
arasında 4 Kasım 2024 tarihinde imzalanan Tercihli Ticaret Anlaşmasına
ek “Menşeli Ürünler” Kavramının Tanımı ve İdari İşbirliği Yöntemleri Hakkında
Protokolün uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.
Menşe Kazanma Kuralları
Anlaşma kapsamında;
- Bir
Taraf ülkede tamamen elde edilen ürünler,
- Tamamen
elde edilmemiş girdiler içermekle birlikte Yönetmelik eki Ek II’de
belirlenen yeterli işçilik veya işlem şartlarını sağlayan ürünler
ilgili Taraf ülke menşeli kabul edilecektir.
Türkiye ve Maldivler arasında ikili menşe kümülasyonu
uygulanacaktır. Buna göre, Anlaşma kapsamında tercihli rejimden yararlanmaya
uygun nihai ürünün bünyesine dahil edilen diğer Taraf ülke menşeli girdiler,
nihai ürünün elde edildiği Taraf ülke menşeli kabul edilecektir.
Tolerans Kuralı
Ek II’deki şartlara göre kullanılmaması gereken menşeli
olmayan girdilerin;
- Armonize
Sistemin 16 ncı faslındaki işlenmiş balıkçılık ürünleri hariç olmak üzere
4 ila 24 üncü fasıllarda yer alan ürünler ile 2 nci fasıl ürünlerinde ürünün
net ağırlığının %15’ini,
- Diğer
ürünlerde ise ürünün fabrika çıkış fiyatının %15’ini
aşmaması koşuluyla kullanılmasına izin verilecektir.
50 ila 63 üncü fasıllarda sınıflandırılan tekstil
ürünlerinde ise Yönetmeliğin Ek I’inde belirlenen özel tolerans hadleri
uygulanacaktır.
Yetersiz İşçilik veya İşlemler
Menşe statüsü kazandırmak için yeterli kabul edilmeyecek
işlemler ayrıca belirlenmiştir. Bunlar arasında; eşyanın muhafazasına yönelik
işlemler, ambalaj ayırma ve birleştirme, yıkama ve temizleme, basit boyama ve
cilalama, basit kesme, eleme ve tasnif, basit paketleme, etiketleme, basit
karıştırma, basit montaj ve hayvan kesimi gibi işlemler bulunmaktadır.
Değişmezlik İlkesi
Tercihli tarife uygulamasından yararlanacak ürünlerin,
ihracatçı Taraftan ihraç edilen ürünlerle aynı ürünler olması
gerekmektedir.
Ürünler, üçüncü ülkelerde transit veya sevkiyatın bölünmesi
sırasında gümrük gözetimi altında bulunmak şartıyla depolanabilecek veya
sevkiyatlar bölünebilecektir. Bununla birlikte ürünler, iyi durumda muhafaza
edilmelerini sağlamaya yönelik işlemler ve belirli işaretleme/etiketleme
işlemleri dışında herhangi bir şekilde değiştirilmiş, dönüştürülmüş veya başka
bir işleme tabi tutulmuş olamayacaktır.
Tereddüt halinde gümrük idaresi; taşıma belgeleri, işlem
görmemişlik belgesi veya eşyanın üçüncü ülkede gümrük gözetimi altında
kaldığını gösteren diğer belgeleri talep edebilecektir.
Gümrük Vergilerinde Geri Ödeme veya Muafiyet Yasağı
Anlaşma kapsamında menşe ispat belgesi düzenlenen ürünlerin
imalatında kullanılan menşeli olmayan girdiler, ihracatçı Taraf ülkede
gümrük vergilerinin geri ödenmesine veya bu vergilerden muafiyete tabi
tutulamayacaktır.
Menşe İspat Belgesi: EUR.1 Dolaşım Belgesi
Türkiye veya Maldivler menşeli ürünlerin Anlaşma kapsamında
tercihli tarifeden yararlanabilmesi için esas olarak EUR.1 Dolaşım Belgesi
kullanılacaktır.
Türkiye’de düzenlenecek EUR.1 Dolaşım Belgeleri yalnızca
İngilizce hazırlanacaktır.
Taraf ülkeler EUR.1 Dolaşım Belgelerinin elektronik olarak
düzenlenmesine ve/veya sunulmasına imkân veren sistemler kurabilecektir.
Elektronik sistem kurulana kadar belirlenen koşulları sağlayan elektronik
dolaşım belgeleri kabul edilebilecektir. Bununla birlikte, manuel usulde ve
Yönetmeliğe uygun olarak düzenlenen EUR.1 Dolaşım Belgeleri elektronik
yöntemlerin uygulanması gerekçesiyle reddedilemeyecektir.
Sonradan Düzenlenen EUR.1 Belgeleri
EUR.1 Dolaşım Belgesi;
- hata,
istenmeyen ihmal veya özel durumlar nedeniyle ihracat sırasında
düzenlenmemişse,
- düzenlenmiş
olmasına rağmen teknik nedenlerle ithalatta kabul edilmemişse,
- ürünlerin
nihai varış yeri ihracat anında bilinmiyorsa,
belirlenen şartlar dahilinde ihracattan sonra
düzenlenebilecektir.
Sonradan düzenleme, ihracatın gerçekleştirildiği tarihten
itibaren iki yıl içinde yapılabilecek ve belgenin “Remarks” alanına “ISSUED
RETROSPECTIVELY” ibaresi yazılacaktır.
Teknik Nedenlerle Reddedilen EUR.1 Belgeleri
EUR.1 Dolaşım Belgesinin Yönetmelikte belirlenen şekil
şartlarını taşımaması halinde belge teknik nedenlerle reddedilebilecektir.
Türkiye’ye yapılan ithalatta EUR.1 Dolaşım Belgesinin teknik
nedenlerle reddedilmesi halinde tercihli rejim uygulanmayacak ve vergiler
kanuni vergi oranları üzerinden tahsil edilecektir. Bu durumda Gümrük
Kanununun 234 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uygulanmayacaktır.
EUR.1 Belgesinin Geçerlilik Süresi
EUR.1 Dolaşım Belgesi, ihracatçı Taraf ülkede düzenlendiği
tarihten itibaren 12 ay süreyle geçerli olacaktır.
Belgenin süresinden sonra tercihli muameleden yararlanması
ise belirlenen şartlarla, belgenin düzenlendiği veya hazırlandığı tarihten
itibaren iki yıl içerisinde gümrük idaresine ibraz edilmesi halinde
mümkün olacaktır.
Menşe İspat Belgesinden Muafiyet
Maldivler’den Türkiye’ye;
- gerçek
kişiler arasında küçük paketler halinde gönderilen ürünlerde 500
Avro’ya kadar,
- yolcuların
zati eşyasını oluşturan ürünlerde 1.200 Avro’ya kadar
belirlenen şartların sağlanması ve ithalatın ticari
nitelikte olmaması kaydıyla EUR.1 Dolaşım Belgesi aranmayacaktır.
Belge Saklama Süresi
EUR.1 Dolaşım Belgesi düzenlenmesi için başvuruda bulunan
ihracatçı, eşyanın menşe statüsünü destekleyen belgeler ile EUR.1 Dolaşım
Belgesinin elektronik veya fiziki nüshalarını en az üç yıl muhafaza
edecektir.
İthalatçı ülkenin gümrük idareleri de kendilerine ibraz
edilen EUR.1 Dolaşım Belgelerini en az üç yıl saklayacaktır.
Sonradan Kontrol
İthalatçı ülke gümrük idareleri, EUR.1 Dolaşım Belgelerinin
gerçekliği veya eşyanın menşei konusunda makul şüphe oluşması halinde ya da
sondaj usulüyle belgeyi sonradan kontrole gönderebilecektir.
Makul şüphe üzerine yapılan kontrol talebine 12 ay
içerisinde yeterli cevap alınamaması halinde, istisnai durumlar dışında
tercihli muamele reddedilecektir.
Sonradan kontrole gönderilen EUR.1 kapsamındaki eşya için kanuni
vergi ile tercihli vergi arasındaki fark kadar nakit veya teminat mektubu
alınarak gümrük işlemleri tamamlanabilecektir. Belgenin doğruluğunun teyit
edilmesi halinde teminata bağlanan gümrük vergileri iade edilecektir.
Geçiş Hükmü
Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihte sevk halinde bulunan
veya ithalatçı Taraf ülkedeki antrepo ya da serbest bölgelerde geçici depolanan
eşya için de belirlenen şartlarla Anlaşma hükümlerinden yararlanılması mümkün
olacaktır.
Bu kapsamda, Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 12
ay içerisinde, gerekli taşıma belgeleriyle birlikte ihracatçı ülke gümrük
idaresince sonradan düzenlenmiş EUR.1 Dolaşım Belgesinin ibraz edilmesi
gerekmektedir.
Yürürlük
Yönetmelik, 1 Ağustos 2026 tarihinden geçerli olmak üzere
24 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Kaynak: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/08/20260824-1.htm
